Kalkulator Kosztów Ogrzewania — Pompa Ciepła czy Gaz?

Jak korzystać z tego kalkulatora

1. Wybierz kraj. To wczytuje lokalną cenę prądu i — co ważniejsze — paliwo, z którym pompa ciepła realnie konkuruje: w Polsce to nie tylko gaz.
2. Wpisz roczne zapotrzebowanie na ciepło w kWh. Jeśli grzejesz gazem, roczne zużycie gazu jest dobrym przybliżeniem.
3. Wpisz SCOP pompy (sezonowy współczynnik efektywności — uczciwą liczbę całoroczną, a nie laboratoryjną z pudełka).
4. Skoryguj cenę i sprawność obecnego systemu, dodaj koszt instalacji i dotację, a potem kliknij Porównaj koszty ogrzewania.

Jedyny uczciwy sposób porównywania systemów grzewczych

Porównywanie ceny prądu z ceną gazu czy węgla nic nie znaczy, bo kupują różne ilości ciepła. Gaz po 0,30 zł/kWh spalony w kotle o sprawności 90% daje kilowatogodzinę ciepła za 0,33 zł. Prąd po 1,00 zł/kWh w pompie ciepła o SCOP 3,5 daje tę samą kilowatogodzinę ciepła za 0,29 zł. Droższe paliwo wygrywa.

Dla pompy ciepła „sprawnością” jest SCOP — SCOP 3,5 to 350% sprawności, bo pompa ciepło przenosi, a nie wytwarza. Ta jedna konwersja odróżnia ten kalkulator od tych, które porównują same ceny paliw.

Próg SCOP — liczba, którą trzeba zapamiętać

Wynik podaje wartość w rodzaju 2,9. Znaczy to: przy Twojej cenie prądu i Twojej cenie paliwa pompa ciepła musi osiągnąć średnio co najmniej SCOP 2,9 w skali całego roku, żeby kosztować mniej w eksploatacji niż to, co masz teraz. Poniżej tego kosztuje więcej.

To test, który możesz przyłożyć do każdej oferty. Nowoczesna pompa powietrze-woda w dobrze ocieplonym domu z ogrzewaniem podłogowym realnie osiąga SCOP 3,5–4,5. Ta sama maszyna w słabo ocieplonym domu z małymi, gorącymi grzejnikami może nie wyjść ponad 2,5. Jeśli Twój próg SCOP wynosi 3,4, a dom jest tego drugiego rodzaju, uczciwa odpowiedź brzmi: pompa ciepła nie zacznie oszczędzać, dopóki nie poprawisz odbiorników albo izolacji.

Temperatura zasilania to dźwignia. Każde 5 °C obniżenia temperatury zasilania dokłada mniej więcej 10–15% do SCOP. To dlatego pompa ciepła i podłogówka to naturalna para, a pompa ciepła plus stare grzejniki na 65 °C to rozczarowanie.

Polska ma najbardziej pomieszany rynek ciepła w Europie

Kalkulatory pisane pod Niemcy porównują pompę ciepła z kotłem gazowym i na tym kończą. W Polsce to za mało — tu w jednym kraju realnie konkuruje ze sobą sześć różnych systemów:

• Węgiel (ekogroszek, miał) — wciąż istotny w domach jednorodzinnych, mimo uchwał antysmogowych, które go stopniowo wypychają. Tanie paliwo, niska sprawność kotła (60–85%), wysoka uciążliwość. To jest realny przeciwnik pompy ciepła w polskim domu — i to przeciwnik trudny, dopóki liczy się wyłącznie pieniądze.
• Gaz ziemny — wygodny, ale cena za kWh ciepła po doliczeniu dystrybucji i abonamentu bywa wyższa, niż wynika z samej stawki za paliwo.
• Pellet — sprawność 80–90%, cena chwiejna, wymaga miejsca i obsługi.
• Ciepło systemowe — rozliczane jako ciepło dostarczone, więc jego sprawność „u odbiorcy” jest bliska 100%. To znacznie twardszy punkt odniesienia niż kocioł.
• Ogrzewanie elektryczne bezpośrednie — grzejniki, maty. Sprawność 100%, ale kilowatogodzina ciepła kosztuje pełną cenę prądu. Tu pompa ciepła wygrywa zawsze i z ogromną przewagą: oszczędność to po prostu (1 − 1/SCOP), czyli około 70% przy SCOP 3,3.
• Pompa ciepła — SCOP 3,0–4,5 zależnie od domu i temperatury zasilania.

Dwie rzeczy potrafią przechylić szalę na korzyść pompy ciepła nawet wobec taniego węgla: taryfa G12w (tania noc i cały weekend obniżają średnią cenę prądu grzewczego) oraz fotowoltaika z wysoką autokonsumpcją. Do tego dochodzą dotacje — dlatego w kalkulatorze jest osobne pole na dopłatę.

Najczęściej zadawane pytania

Pompa ciepła czy gaz — co się bardziej opłaca w Polsce?

To zależy od SCOP, jaki Twój dom pozwoli osiągnąć, i od Twojej ceny prądu. Przy prądzie około 1,00 zł/kWh i gazie z dystrybucją pompa o SCOP 3,5 zwykle wychodzi taniej w eksploatacji niż kocioł gazowy — ale przewaga nie jest miażdżąca. Wpisz swoje liczby i zobacz próg SCOP: to jedyna uczciwa odpowiedź.

Czy pompa ciepła pobije węgiel?

Pod względem samego kosztu paliwa węgiel bywa wciąż trudny do pobicia, zwłaszcza tani ekogroszek w kotle o przyzwoitej sprawności. Pompa ciepła wygrywa dopiero wtedy, gdy dołożysz taryfę G12w, fotowoltaikę z wysoką autokonsumpcją albo dotację — i oczywiście gdy policzysz czas, brud i uchwały antysmogowe, które kotły węglowe stopniowo eliminują.

Co to jest SCOP i dlaczego nie COP?

COP to sprawność w jednym punkcie pracy, zwykle korzystnym. SCOP to średnia sezonowa z całego roku grzewczego, łącznie z mroźnymi dniami, gdy pompa pracuje najciężej. Producenci podają oba; tylko SCOP przewiduje Twój rachunek.

Jakiego SCOP mogę realnie oczekiwać?

Pompa powietrze-woda w dobrze ocieplonym domu z podłogówką: 3,5–4,5. Ta sama maszyna ze starymi grzejnikami wysokotemperaturowymi: 2,5–3,0. Gruntowa: 4,0–5,0. Klimatyzator z funkcją grzania (powietrze-powietrze) w łagodnym klimacie: jeszcze wyżej.

Jak sprawdzić swoje roczne zapotrzebowanie na ciepło?

Jeśli grzejesz gazem, użyj rocznego zużycia w kWh — jest na fakturze. Dla węgla: kilogramy razy około 7,5 kWh. Dla pelletu: kilogramy razy około 4,8 kWh. Dla oleju: litry razy około 10 kWh. Dla ciepła systemowego rachunek jest już w GJ (1 GJ = 278 kWh).

Dlaczego mój czas zwrotu wychodzi tak długi?

Zwykle dlatego, że koszt instalacji jest wysoki w stosunku do oszczędności. Dotacje zmieniają to istotnie — dlatego jest pole na dopłatę. Sprawdź też próg SCOP: jeśli jest bliski SCOP, którego się spodziewasz, oszczędność eksploatacyjna jest cienka i żaden czas zwrotu nie będzie wyglądał dobrze.